Cybelec CNC İle Abkant Preslerin Retrofiti

Yurdumuzda çoktan beridir üretilen ‘abkant pres’ adını verdiğimiz sac bükme preslerinde konvansiyonel tipteki bükme presleri ve senkronize tipteki bükme presleri olmak üzere iki tip teknoloji söz konusudur.
Konvansiyonel presler: Mekanik yapıları itibariyle konvansiyonel presler bükme amaçlı imal edilen en eski pres tipidir. Konvansiyonel preslerin en önemli özellikleri Y1 ve Y2 adı verilen silindir içi stopper eksenlerinin bir arada hareketindeki senkronizasyonu sağlayan iki silindir arası mekanik bağlantıdır. Üst tabla basınç altında Y1 ve Y2 silindirlerinin içindeki stopperlerin üzerine oturur. Stopperlerin dikey konumları tek bir eksen, Y ekseni, olarak tanımlanır. Y ekseninin konumu, başka bir deyişle stopperlerin konumu, üst tablanın basınç altında dayanacağı noktayı belirler. Bu nokta, üst ve alt tabla arasında, çene üzerinde, direkt olarak ölçülmediğinden, hassasiyet belli bir seviyenin üzerine çıkamaz. Ancak deneme yanılma yoluyla hassas bir ayar yapılabilir. Eski tip konvansiyonel preslerde birçok defa stopper konumlarının hesabını operatör elle yapar, hatta bazı preslerde stopper konumu motorize dahi değildir, operatör stopper konumlarını elle mekanik olarak ayarlar. Keza basınç hesabı yine elle bir potansiyometre kullanılarak yapılır. Birçok durumda, nümerik kontrol ünitesi sadece arka dayama X ekseninin konumlamasını yapar. X ekseninin konumları da bazen her büküm için her defasında tek tek girilmek zorundadır. Bazı durumlarda ise pozisyonör belli bir sekansı hafızasında tutacak kadar akıllıdır. Büküm sonunda üst tabla üst ölü nokta olarak sabit bir noktaya gider ve bir switch ile durur. Switch’in konumu mekanik olarak değişmediği müddetçe üst ölü nokta hep aynı mesafede kalır.
Yukarıda tasvir ettiğimiz konvansiyonel preslerden geçmişte çokça yapılmaktaydı, çünkü sadece bu teknoloji mevcuttu. Bugün dahi Amerika ve Çin’de hala eski tip konvansiyonel teknoloji öndedir. Avrupa ve özellikle abkant pres konusunda dünya lideri ülkemiz Türkiye ise konvansiyonel abkant pres teknolojisinden çıkmıştır.
Bugün hala az da olsa imalatı yapılmakta olan bu tip konvansiyonel bükme preslerinde, yeni kuşak kontrol üniteleriyle daha pratik, operatörün müdahalesini asgariye indiren çözümler kullanılmaktadır. Bu alanda konvansiyonel preslere ilk defa, yaklaşık 45 yıl önce, CNC kontrol ünitesi sunan Cybelec firmasının modern çözümleri ön planda gelmektedir. Eskiden imal edilmiş veya yeni imal edilmiş bir konvansiyonel abkant presin modern CNC ile kontrol edilmesi söz konusu olduğunda, gerekli durumda Y ekseni servo kontrolle motorize edilerek:
• Kalıp ve bıçaklar tanımlanır ve kontrol ünitesinin hafızasında birçok kalıp ve bıçak saklanır,
• Açı ve uzunluk girilerek bükme sekansları olan parçalar tanımlanır, parçalarla birlikte kalıp ve bıçak bilgileri de hafızada saklanır,
• Bükme sırası CNC modeline göre otomatik olarak hesaplanabilir,
• Oransal basınç valfi kullanılarak bükme basıncı otomatik olarak hesaplanır,
• Arka dayama konumları CNC modeline göre farklı birçok eksen için otomatik hesaplanır. Arka dayama konusunda mekanik blok çözümler ilave etmek mümkündür.
• Bombeleme kullanılacaksa, bombeleme hesabı otomatik yapılır. Bombeleme için de ilave çözümler mevcuttur.
Modern bir CNC kontrol ünitesi kullanıldığında konvansiyonel presin yüksek hızda inme, bükme hızına ve basıncına geçiş, alt ölü noktada bekleme, dekompresyon, tekrar düşük ve/veya yüksek hızda yukarı hareketi ve üst ölü noktaya varıştan oluşan hidrolik döngüyü tamamen CNC kontrol eder.
Standart konvansiyonel preslerin limitasyonları: Konvansiyonel preslerde standart CNC kontrolü çözümlerinde üst tablanın hareketi alt ve üst ölü noktalar arasında sınırlıdır. Üst tablanın geri dönüş hareketinde, ara bir noktada konumlama yapılamaz. Başka bir deyişle üst ölü nokta parçaya göre farklı noktalarda olamaz. Keza üst tabla iniş hareketinde bükme basıncına geçiş de sabit bir noktada bulunan bir switch ile yapılmaktadır. Yukarıda değindiğimiz iki nokta standart konvansiyonel abkant preslerin kontrolünde makinanın hızını sınırlayıcı rol oynamaktadır. Zira hızlı imalatı yakalamak için her bükümde üst tablanın illa en üst ölü noktaya kadar çıkması gerekmez (senkronize abkant preslerde üst ölü nokta yeterli olacak mertebede programlanır). Öte yandan hızlı inişten düşük hız bükme hızı ve basıncına geçmemiz gereken noktada parçadan parçaya kalıp ve bıçak yükseklikleri de bağlı olarak değişebilir. Bükme hidroliğine geçiş noktası senkronize abkantlarda otomatik olarak hesaplanmaktadır. Oysa standart konvansiyonel pres kontrol çözümlerinde bu hesap, hareket halindeki tablanın konumu bilinmediğinden yapılamaz. İki tip pres arasında hızları etkileyen en bariz farklılıklar bu iki sebeptendir.
Konvansiyonel preslerin hızlandırılması: Hızlandırma mümkündür. Yukarıda belirttiğimiz Y ekseni hareketinde üst tablanın konumunu harici bir lineer cetvel ile ölçerek, sabit switchler yerine üst ölü noktayı, bükme basıncına geçme noktasını, saca değme noktasını, mekanik çene ölçülerini, kalıp, bıçak ve sac kalınlıklarını bilerek otomatik hesaplamak mümkündür. Benzeri olmayan bu çözümü Cybelec CNC kontrol üniteleri ‘PC’ kontrol yazılım versiyonlarıyla (örneğin DNC63PC) sunmaktadır. Söz konusu ilave üst tabla konum ölçümü Yo ekseni olarak adlandırılır.

KONVANSİYONEL PRESLERİN REVİZYONUNUN GETİRDİĞİ AVANTAJLAR
• Tüm eksenler, basınç ve bombeleme otomatik olarak hesaplanır ve konumlarına otomatik olarak gönderilirler. Operatör sadece pedala basar, işi CNC yapar.
• Daha önce üretilmiş parçalar CNC hafızasında saklanabilir; böylece, önceden üretilen bir parça tekrar üretilmek istendiğinde yeniden kurulum ve programlama yapmaya gerek kalmamaktadır.
• Kalıp ve bıçaklar CNC hafızasında saklanabilmektedir.
• Senkronize abkant presler kadar olmasa da, daha hassas ve daha hızlı üretim yapılabilmektedir.
• Kullanılan CNC kontrol ünitesinin özelliklerine göre 2 boyutlu ve 3 boyutlu grafik programlama özelliği ile kolay programlama mümkündür.
• Kullanılan CNC kontrol ünitesinin özelliklerine göre çarpma vb. kontrollerin,
büküm sırasının üretim öncesi otomatik olarak hesaplanması mümkündür.
• CAD / CAM sistemlerinden parça transferi yapılabilir.
• Bilgisayar ağlarına kolayca bağlanılabilir.
• Uzaktan erişim ile uzaktan arıza teşhisi ve teknik destek, eğitim destek imkanı vardır.
• Laser koruma güvenlik sistemleri ile çalışabilme özellikleri vardır.
• Uzun yıllar teknik destek alınabilir.

KONVANSİYONEL PRESLERİN SINIRLARI
Standart 4 eksen bir pres ve yine standart üretimde kalınacaksa ise konvansiyonel presiniz CNC hale dönüştürülmesi anlamlıdır. Birçok durumda konvansiyonel presinizin revizyonundan memnun kalacaksınız ve makinanız bir senkronize abkant ile yarışır hale gelecektir. Başlangıç noktasına göre epey bir fark göreceksiniz. Ancak yeni teknolojilerle üretilmiş bir senkronize abkant pres daima daha hızlı olacaktır. Fonksiyonalite konusunda beklentileriniz çok yüksek ve çok eksenli bir pres gerekiyor ise yeni veya ikinci el bir senkronize abkant pres almanız daha hesaplı olabilir. Açı ölçme sistemi, ön bükmeye yardımcı eksenler, bazı kalınlık ölçme sistemleri gibi bazı fonksiyonları sadece senkronize abkant preslerde bulabiliriz.

SENKRONİZE PRESLERİN REVİZYONUNUN GETİRDİĞİ AVANTAJLAR
Senkronize abkant presler için her ne kadar yeni teknoloji abkant pres ifadesi kullanıyor olsak da senkronize preslerin yaklaşık 40 yıldır imal edildiklerini unutmayalım. Kontrol ünitelerinin ve olası eksen ilave edilmesi haricinde eski senkronize abkant preslerin en önemli eksiklikleri güvenlik noktasında karşımıza çıkmaktadır. Güvenlik açısından modernize edilmesi senkronize abkant preslerin birçoğu için gereklidir. Bunun yanı sıra modern bir CNC kontrol ünitesi ile presiniz çok daha verimli çalışır hale gelecektir. 2D 3D grafik parça tasarlama, PC’den parça aktarımı, parça ve kalıp sayısı, parametrik parçalar (örneğin sadece dış boyutları belirterek kutu imalatı) gibi pek çok özellik sayesinde operatörler ve makinanız çok daha verimli ve güvenli bir ortamda çalışabileceklerdir. Senkronize preslerin mekanik yapısı genellikle uzun yıllar çalışacak nitelikte olduğundan CNC modernizasyonu her zaman anlamlıdır.
Abkant Presler için retrofit çalışması yapılmadan önce aşağıdaki noktaların dikkate alınarak çalışmanın planlanması gerekmektedir.

1-Abkant presinizin mekanik yapısı:
Konvansiyonel stoperli abkant presin veya senkronize presin silindirlerinin durumu, pompa debisi, valflerin durumu, Y1 Y2 veya Y (stopper) ekseninin servo kontrolü, oransal basınç kontrol vanası, arka dayamaların durumu, elektrik panosunun durumunun tespiti, enkoderlerin ve lineer cetvellerin durumu, gerekliyse ilave cetvel (Yo) kullanımı.

2- Güvenlik cihazları
Çift el koruma, Laser koruma, Işın perdesi koruma seçeneklerinin kullanımı.

3- Presinizdeki diğer ek özellikler
Gerekliyse ilave edilecek eksenlerin tanımlanması, eksen sayısı; X1, X2, R, Z1, Z2 Bombeleme kullanılıp kullanılmayacağı. Nümerik veya 2D - 3D grafik programlama ihtiyacı tesbiti. Kalınlık ölçme sistemi, Otomatik kayan alt kalıp, Offline PC yazılımından kontrol ünitesine parça aktarımı, CAD/CAM sistemlerinden parça aktarımı, Bilgisayar ağlarına bağlanabilme, Açı ölçüm sistemi kullanılıp kullanılmayacağının tespiti.
4-Kontrol ünitesi
Yukarıdaki seçimlere uygun bir CNC kontrol ünitesi seçimi.

Aşağıdaki tabloda abkant presinizin özelliklerine göre tercih edilebilecek Cybelec CNC kontrol ünitelerinin listesi, destekledikleri ve desteklemedikleri fonksiyonlar gösterilmektedir.



Mekanik stoperli bir abkant presinizi revize ederken DNC400P veya DNC60PC tipi kontrol üniteleri kullanılabilir.

DNC400P – Sadece konvansiyonel abkant presler için – en ekonomik çözüm
Abkant presinizin mekanik stoper ekseni (Y) kontrol ünitesi tarafından kontrol edilir. Üst tablanın ‘Üst Ölü Noktası’ -ÜÖN (azami yukarı konumu), ‘Hız Değişim Noktası’ -HDN, ‘Alt Ölü Noktası’-AÖN mekanik limit switch’leri ile kontrol edilir. Bu noktalardan herhangi biri değiştirilmek istendiğinde mekanik switch’lerin yerleri elle değiştirilmelidir. Arka dayama X ekseni konumu otomatik olarak hesap edilip kontrol edilecektir. Ayrıca bombeleme ve basınç otomatik hesaplanacak ve kontrol edilecektir.

DNC60PC - Sadece konvansiyonel presler için – ekonomik çözüm
DNC400P ile aynı özelliklere sahiptir. Ancak ilave olarak Üst tabla ile ilgili konumlar (Yo) üst tablaya bağlanan bir lineer cetvel vasıtasıyla kontrol edilir. Bu eksen Yo ekseni olarak adlandırılır. Böylece kısa strok çalışmak istendiğinde, HDN değiştirileceği zaman vb. mekanik olarak bir ayar yapmaya gerek kalmaz, doğrudan CNC kontrol ünitesi üzerinden programlanabilir, gerisi otomatik olarak gerçekleştirilir. Basınç ve varsa bombeleme ayarları otomatik olarak yapılır. Switch mekanizmasına gerek kalmaz, elektrik dolabı sadeleşir. Pres hızlanır.

DNC60PS – Sadece senkronize presler için – ekonomik çözüm
Nümerik bir kontrol ünitesidir. Büküm sırası hesaplama dışında tüm fonksiyonlar otomatik olarak hesaplanabilmektedir. Ancak ücretsiz verilen PC1200 off-line yazılımının parça transfer özelliği ile otomatik büküm sırası harici olarak hesaplanır. Parça için büküm sırası CNC’ye seri kablo ile aktarılır. Basınç ve bombeleme ayarı otomatik olarak yapılır. 4 eksene kadar ideal, çok ekonomik ve hassas büküm yapma imkanı sağlayan bir çözümdür.

DNC600PS – Sadece senkronize presler için – ekonomik çözüm
DNC60PS ile aynı özelliklere sahip olup, fazladan ‘Uzunluk ve Açı’ sekansı olarak girilen büküm listesinin 2D grafik destekli görüntülenmesi özelliğine sahiptir. 9’’ lik ekranı DNC60 serisine göre çok daha büyüktür. Büküm sırası hesaplama dışında tüm fonksiyonlar otomatik olarak hesaplanabilmektedir. Basit 2D büküm profili görüntüleme özelliği ile 4 eksene kadar ideal bir çözümdür.

DNC880S – Sadece senkronize presler için – rahat kullanım
Bütünleşik bir yapıya sahiptir. Kurulumu ve kullanımı son derece kolaydır. 2D grafik desteği ile programlama son derece kolay olmaktadır. Bilgisayar ağlarına bağlanabilir. 4 veya 7 eksenli iki modeli vardır. Senkronize preslerin dışında konvansiyonel preslerde de kullanılabilir. PC Windows XP embedded teknolojisi ile üretilmiştir. Orta ve üst sınıf 2D grafik CNC çözümleri içinde en ekonomik çözümdür.

ModEva10S-12S-15S – Sadece senkronize presler için – gelişmiş özellikler
Üst sınıf CNC kontrol sistemleridir. Modüler bir yapıya sahiptirler. CPU, eksen kontrol ve giriş/çıkış ünitesi programlama konsolundan ayrı elektrik dolabı içinde bulunur. Böylece genişlemeye müsait bir yapısı vardır.
Enkoder kullanımlı olarak 16 eksene kadar destekler. CANbus sürücüler kullanıldığında eksen sayısı 20’nin üstüne çıkar. 2D ve 3D Grafik Desteği var. Açı Ölçme Sistemi vb. Gelişmiş özellikler rahatlıkla eklenebilir. ModEva15S’de dokunmatik ekran desteği vardır.
Yukarıdaki teknolojilere ve çözümlere derinlemesine hakim bir teknoloji firması olarak Bilko A.Ş. abkant preslerin CNC kontrolü ve retrofit işinde önemli bir tecrübeye sahiptir. Yerli yabancı birçok abkant pres üreticisi ve kullanıcısına destek veren teknik ekibiyle pres sahiplerine güvenilir ve sağlıklı çözümleri önermektedir. Bilko A.Ş. abkant preslerin CNC kontrolünde dünya lideri Cybelec SA firmasının yıllardır Türkiye mümessilliğini başarıyla yürütmekte ve yurdumuzda gelişen abkant pres imalatı teknolojilerine önemli katkılar sağlamaktadır. Abkant preslerin dışında Bilko A.Ş. kendi teknolojisiyle geliştirdiği ve yerli olarak ürettiği Lynca-CNC kontrol üniteleriyle punch pres ve diğer birçok özel makinaya CNC kontrol sistemleri uygulamaktadır.